Dạy con là cả một tiến độ đòi hỏi sự kiên nhẫn và khoa học. Nếu con trẻ sai cha mẹ cũng cần biết cách dạy dỗ hợp lí. Vì việc kỷ luật trẻ sai cách kông chỉ không mang lại hiệu quả, mà còn là nguyên nhân làm cho bé cảm thấy băn khoăn lo lắng, hoang mang, phản tác dụng. Dưới đây là các hình thức kỷ luật phản chức năng mà các phụ huynh nên bỏ ngay.
Tiến sĩ Chad Brandt, nhà trị liệu thấp thỏm, tiến sĩ tâm lý học lâm sàng, ĐH Houston, (Mỹ) cho biết, khi kỷ luật con cái, bố mẹ phải tự đặt câu hỏi “muốn kết quả thế nào”.
“Mục đích của việc kỷ luật con là giúp trẻ hiểu tại sao những việc con làm là sai, để trẻ học hỏi và chia sẻ và hành động sửa chữa sai lạc đó”, Brandt nói. Ông nhận ra 1 số cách kỷ luật sai lầm phổ biến của bố mẹ.
Kỷ luật về thể chất
Nhiều nghiên cứu đã chứng minh đánh đòn và các hình thức bạo lực khác không tốt cho trẻ. Có bằng chứng cho biết kỷ luật thể chất có thể làm thay đổi cấu trúc não của trẻ và đánh đòn không phải phương pháp tác dụng giúp trẻ hành động tích cực hơn.
Kỷ luật thể chất cũng góp phần vào một chu kỳ hành vi sai trái, khiến trẻ gặp rắc rối khi bắt chước theo. Tiến sĩ Brandt nói: “bố mẹ không muốn con đánh bạn nếu bạn nó có lỗi, nhưng bố mẹ lại làm điều này với con”.
Sợ bị đánh đòn làm trầm trọng thêm sự việc hành vi, khiến trẻ bí mật với bố mẹ hơn. Ví dụ, chúng đánh bạn nhưng không khai thật với cha mẹ hoặc nói dối vì không muốn bị đánh đòn. Brant cho rằng, sử dụng kỷ luật thể chất không dạy trẻ thay đổi hành vi mà chỉ dạy trẻ cách né tránh.
Kỷ luật là dạy trẻ hiểu vì sao hành động của chúng là sai và nên làm thế nào trong tình huống tương tự sau này. Đứa trẻ bị phạt sẽ phát triển nhận thức về bản thân và cảm hứng. Vì vậy, theo Brandt, phạt con, cha mẹ phải đưa ra các quyết định thể hiện sự thấu hiểu. Ví dụ, nếu con đánh bạn vì bạn cướp đồ chơi, hãy hỏi con sẽ cảm thấy thế nào nếu bị người khác đánh như vậy. Sau đó, nói với con nên lịch sự yêu cầu bạn trả lại đồ chơi hoặc nhờ người xung quanh giúp đỡ. Cuối cùng, hãy cùng con thực hành phương án vừa trao đổi.
Kỷ luật quá khắc nghiệt
Dù không phải đánh đòn, chúng ta có thể vẫn quá khắc nghiệt với con. Ví dụ, nhiều bố mẹ chọn hình thức phạt phạt time-out (tách trẻ khỏi tình huống gây phiền nhiễu, giúp bé trấn tĩnh, suy nghĩ về những việc đã làm và tự rút ra bài học như úp mặt vào tường, đứng trong góc nhà…), nhưng kéo quá dài, sẽ phản chức năng.
“Có một giới hạn thời gian trẻ có thể xử lý thông tin. Với trẻ nhỏ, giới hạn đó rất ngắn”, tiến sĩ Brandt cho biết. Vì vậy, nên kết hợp time out với một hình thức kỷ luật thích hợp khác giúp trẻ hiểu hành vi của mình là sai trái. Quá cực đoan sẽ nảy sinh cảm giác hoảng loạn, lo sợ trong trẻ.
Ví dụ, con ăn kẹo mà không xin phép, chúng sẽ không được ăn món tráng miệng hôm đó, nhưng đừng bắt con nhịn cả tuần.
Kỷ luật không nhất quán
“Quan trọng nhất của kỷ luật là cân xứng với các quy tắc và hậu quả. Trên thực tế, tính nhất quán sẽ quan trọng hơn hệ quả cụ thể, đặc biệt là khi trẻ còn nhỏ”, Brandt nói.
trong những kiểu kỷ luật không nhất quán thường thấy của phụ huynh là nói “không” với con. Ví dụ, nếu con đòi một cái kem, bố mẹ từ chối. Nhưng đứa trẻ vẫn đòi và gây chút áp lực, cha mẹ lại nhượng bộ. Sự mâu thuẫn này dạy con bạn rằng cứ cố gắng khóc lóc chắc chắn không sẽ thành có.
“Đối với đứa trẻ, cũng thật khó hiểu khi bố mẹ cho chúng làm bất cứ điều gì chúng muốn. Rồi bỗng một ngày, bọn trẻ vẫn như vậy mà lại bị la mắng”, Brandt cho thấy thêm.
Sự thiếu thống nhất trong cách kỷ luật của bố mẹ cũng có thể khiến trẻ băn khoăn lo lắng. Chúng gặp khó khăn trong việc xác minh bản thân nên hay có hành vi chống đối và thách thức để ngụy trang cho sự bất an đó.
Có thể không phải bạn lúc nào cũng có điều kiện kinh tế để nuôi dưỡng con trong một ngôi nhà ổn định, nhưng dạy con theo cách ổn định và nhất quán thì luôn trong tầm tay. Sự rõ ràng, nhất quán và lành mạnh và tích cực tạo môi trường cho trẻ thừa nhận sai lạc và trưởng thành hơn.
>>> Nguồn: Sẽ phản tác dụng nếu kỷ luật trẻ theo các cách này
